Miasto Kielce rozpoczęło procedurę wyboru organizatora konkursu architektoniczno-funkcjonalnego dla dawnej synagogi przy al. IX Wieków Kielc. Zabytkowy budynek, przekazany miastu w 2024 roku przez wojewodę świętokrzyskiego, przez dekady był niedostępny dla mieszkańców. Teraz ma zyskać nowe funkcje społeczne i kulturalne.
Prezydentka Kielc, Agata Wojda, podkreśla, że celem inwestycji jest przekształcenie synagogi w przestrzeń promującą dialog międzykulturowy, historię miasta oraz kulturę:
„Mamy niepowtarzalną szansę wyremontować jeden z najbardziej rozpoznawalnych, a jednocześnie dziś zupełnie nieużytkowanych budynków w centrum Kielc – w zdecydowanej większości za środki europejskie. Chcemy, by to miejsce służyło Kielczanom, ale także stało się chętnie odwiedzanym punktem na mapie turystycznej miasta. Skorzystajmy z tej szansy, bo druga taka może się już nie pojawić.”
Miasto planuje przeznaczyć na rewitalizację około 22,5 mln zł, z czego 20 mln zł pochodzi z funduszy europejskich. Budynek zostanie dostosowany do funkcji ponadregionalnego centrum promującego wielokulturowe dziedzictwo i dialog polsko-żydowski. Konkurs architektoniczny, który rozstrzygnięty zostanie 22 kwietnia 2026 roku, ma wyłonić projekt najlepiej łączący wymagania konserwatorskie, funkcjonalne i kulturalne. Nagrody pieniężne dla zwycięzców wyniosą od 25 do 10 tys. zł brutto, a autor najlepszej pracy otrzyma możliwość negocjacji w celu realizacji projektu.
Równocześnie część mieszkańców i radnych pyta o sens inwestycji i sposób wydatkowania środków publicznych. Radny Maciej Jakubczyk zauważa:
„Miasto powinno rozwijać się wielotorowo i sięgać po środki zewnętrzne. To oczywiste. Ale nie każde dofinansowanie należy przyjmować tylko dlatego, że jest dostępne. Każda taka decyzja oznacza wkład własny z budżetu miasta. Każda oznacza późniejsze koszty utrzymania. Każda wiąże się z dodatkowymi wydatkami, o których rzadko mówi się na początku. W ograniczonym budżecie wybór jednego projektu oznacza rezygnację z innego. Dlatego złożyłem projekt uchwały o przeprowadzeniu konsultacji społecznych. Mieszkańcy powinni zdecydować, czy budynek ma pełnić funkcję: Urzędu Stanu Cywilnego z salą ślubów, centrum aktywności dla NGO i rad osiedli, instytucji dialogu polsko-żydowskiego czy inną – zaproponowaną przez nich samych. To nie jest spór o historię. To jest rozmowa o odpowiedzialnym wydawaniu publicznych pieniędzy i realnych potrzebach Kielc.”
Radny Marcin Stępniewski podkreśla natomiast potrzebę rozważenia innych inwestycji:
„Środki zapisane na to zadanie można wydatkować w znacznie rozsądniejszy sposób na inne zadania z zakresu rewitalizacji w obszarze kultury. Czy instytucje kultury według Agaty Wojdy naprawdę nie mają żadnych potrzeb w zakresie ich rewitalizacji? Czy budynek KCK i KTT nie wymaga rewitalizacji? Czy Miejska Biblioteka Publiczna ma własną główną siedzibę czy jednak tuła się po różnych wynajmowanych lokalizacjach? Czy żaden z budynków, w których prowadzą swoją działalność kieleckie instytucje kultury nie wymaga rewitalizacji?”
W dyskusji w internecie głosy mieszkańców są podzielone. Dominik wskazuje:
„Rewitalizacja ma sens tylko wtedy, kiedy odpowiada na realne potrzeby mieszkańców. Jeśli mamy pusty budynek i jednocześnie tysiące seniorów, którzy potrzebują miejsca do aktywności, integracji i zwykłego wyjścia z domu, to może warto poważnie rozważyć taką funkcję. Dom Kultury Seniora to nie koszt, tylko inwestycja w zdrowie, relacje i silniejszą wspólnotę w Kielcach. Jutro razem z kolegą pojawimy się na sesji Rady Miasta i zamierzamy porozmawiać z radnymi o tej koncepcji. Zobaczymy, jakie będzie podejście do tego pomysłu władz Kielc🤔”
Z kolei Maciej podkreśla ograniczenia lokalizacyjne:
„Budynek jest bardzo niefajnie usytuowany ciasno pomiędzy dwoma jezdniami. Może po prostu należy go rozebrać a inwestować w inne bardziej funkcjonalne przestrzenie naszego miasta. Kielce to nie Kraków, nie mówimy tu o średniowiecznym zabytku.”
Miasto przypomina, że budynek był pierwotnie synagogą, później zaadaptowaną na potrzeby Archiwum Państwowego, i od wielu lat pozostaje nieużytkowany. W ramach przygotowań do modernizacji powstał Ogród Wolności, który umożliwia bezpieczne dojście do obiektu, a teren został zagospodarowany zielenią. Całość rewitalizacji ma na celu nie tylko ochronę zabytku, ale także włączenie budynku w życie kulturalne miasta, tworząc przestrzeń otwartą dla mieszkańców i turystów.
Zdjęcia: internet/ kielce.eu
